ताज्या जागतिक लष्करी सामर्थ्याच्या क्रमवारीनुसार, युनायटेड स्टेट्सने जगातील आघाडीची लष्करी महासत्ता म्हणून आपल्या स्थितीची पुष्टी केली आहे. संरक्षण-संबंधित माहितीचे प्रतिष्ठित डेटा एकत्रित करणाऱ्या ग्लोबल फायरपॉवरने नव्याने जाहीर केलेल्या 2023 लष्करी सामर्थ्याची यादी, अमेरिका पहिल्या क्रमांकावर आहे, रशिया, चीन आणि भारत अनुक्रमे दुसऱ्या आणि तिसऱ्या क्रमांकावर आहेत.
ग्लोबल फायरपॉवरचे तपशीलवार मूल्यांकन जगभरातील 145 राष्ट्रांच्या लष्करी पराक्रमाची रँक करण्यासाठी एक अद्वितीय इन-हाउस फॉर्म्युला वापरते. लष्करी तुकड्यांची संख्या, आर्थिक संसाधने, लॉजिस्टिक क्षमता आणि भौगोलिक विचार यासारखे निकष अंतिम यादी तयार करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावतात. या प्रक्रियेमध्ये बोनस आणि दंड यांसारख्या विशेष सुधारकांचाही समावेश होतो, जे लहान पण तंत्रज्ञानदृष्ट्या प्रगत राष्ट्रांना मोठ्या, कमी विकसित शक्तींशी स्पर्धा करू देतात. यादी कमी होत चाललेली शक्ती दर्शवत नाही तर ग्लोबल फायरपॉवर सूत्रातील बदल दर्शवते.
मागील वर्षीच्या यादीत नमूद केल्याप्रमाणे, भारताने जगातील चौथ्या क्रमांकाचे बलवान लष्करी बल म्हणून आपले स्थान घट्टपणे राखले आहे, आणि पहिल्या चार राष्ट्रांमध्ये स्थिरता दर्शविली आहे. दरम्यान, युनायटेड किंगडमने लक्षणीय प्रगती केली आणि आठव्या स्थानावरून पाचव्या स्थानावर पोहोचले. दक्षिण कोरियाने आपले सहावे स्थान कायम राखत क्रमवारीत आपले स्थिर स्थान सिद्ध केले.
विशेष म्हणजे, चालू असलेल्या संघर्ष आणि मागील वर्षी युक्रेनवर केलेल्या ‘स्पेशल ऑपरेशन’ आक्रमणानंतरही रशियाने आपले दुसरे स्थान कायम ठेवले आहे. या यादीत पाकिस्तानने प्रथमच पहिल्या 10 लष्करी दलात प्रवेश केला असून, ते सातव्या स्थानावर आहे. याउलट, यापूर्वी पाचव्या आणि सातव्या क्रमांकावर असलेले जपान आणि फ्रान्स अनुक्रमे आठव्या आणि नवव्या स्थानावर घसरले.
सर्वसमावेशक अहवाल जागतिक लष्करी क्षमतांच्या विकसित होणार्या गतिशीलता आणि गुंतागुंतीवर प्रकाश टाकतो. हे जागतिक भू-राजकीय परिस्थितीतील चढउतार आणि ट्रेंड प्रतिबिंबित करून, लष्करी सामर्थ्यावर प्रभाव टाकणाऱ्या असंख्य घटकांचे निरंतर मूल्यांकन म्हणून काम करते. तथापि, या यादीत तुलनेने कमी शक्तिशाली लष्करी शक्ती असलेल्या राष्ट्रांना देखील मान्यता देण्यात आली आहे, जी सर्वोच्च श्रेणीतील राष्ट्रांइतकीच महत्त्वाची आहे. हे देश जरी लष्करी सामर्थ्याच्या बाबतीत महासत्तांशी जुळत नसले तरी ते अद्वितीय खेळतात
भूतान, बेनिन, मोल्दोव्हा, सोमालिया आणि लायबेरिया यासारख्या देशांना सर्वात कमी शक्तिशाली सैन्य असलेल्या राष्ट्रांच्या यादीत समाविष्ट केले आहे. हे देश, लष्करी सामर्थ्याच्या बाबतीत खालच्या क्रमांकावर असताना, जागतिक समुदायाला विशिष्ट प्रकारे योगदान देतात, हे अधोरेखित करून की लष्करी सामर्थ्य हा राष्ट्रीय प्रभावाचा एक पैलू आहे.
सर्वात कमी ताकदवान सैन्य असलेल्या दहा राष्ट्रांच्या यादीत भूतान आघाडीवर आहे, त्यानंतर बेनिन, मोल्दोव्हा, सोमालिया, लायबेरिया, सुरीनाम, बेलीझ, मध्य आफ्रिकन प्रजासत्ताक, आइसलँड आणि सिएरा लिओन यांचा क्रमांक लागतो. या राष्ट्रांची वास्तविकता यादीच्या शीर्षस्थानी असलेल्या देशांपेक्षा भिन्नता प्रदान करते, जगभरातील संरक्षण क्षमतांमध्ये प्रचंड फरक अधोरेखित करते.
सर्वात आणि सर्वात कमी सामर्थ्यवान अशा दोन्ही लष्करी राष्ट्रांची क्रमवारी जागतिक लष्करी सामर्थ्याच्या गतिशील आणि जटिल स्वरूपावर प्रकाश टाकते. यादीत नंतरचा समावेश केल्याने केवळ जागतिक लष्करी क्षमतेचे सर्वसमावेशक चित्रच नाही तर लष्करी पराक्रमापेक्षा शांतता, विकास आणि सहकार्याचे महत्त्वही अधोरेखित होते. अशाप्रकारे, पहिल्या दहा लष्करी शक्तींमधील बदल हे लक्ष वेधून घेत असताना, सर्वसमावेशक यादी ही आठवण करून देते की लष्करी सामर्थ्य हेच राष्ट्राच्या जागतिक स्थितीचे आणि प्रभावाचे एकमेव निर्धारक नसते.