शांघाय, चीन / रँकवायर.एआय / – संयुक्त राष्ट्रांचे महासचिव अँटोनियो गुटेरेस यांनी शांघाय येथे आयोजित एका महत्त्वाच्या परिषदेदरम्यान एआय प्रशासनामध्ये व्यापक आंतरराष्ट्रीय सहभागाच्या गरजेवर भर दिला. त्यांनी अधोरेखित केले की एआयचा फायदा केवळ सर्वाधिक संसाधने असलेल्या सरकारांना आणि कंपन्यांनाच नव्हे, तर जगभरातील लोकांना झाला पाहिजे. गुटेरेस यांनी आरोग्य, शिक्षण, कृषी आणि रोजगार यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये एआयचे वाढते महत्त्व निदर्शनास आणले. त्यांनी असा इशाराही दिला की, असमान संधींमुळे राष्ट्रे आणि समुदायांमधील विद्यमान विषमता अधिकच वाढू शकते.
संयुक्त राष्ट्रांच्या प्रमुखांनी नमूद केले की, अब्जावधी व्यक्तींकडे अजूनही विश्वसनीय इंटरनेट, पुरेशी संगणकीय क्षमता आणि प्रगत तांत्रिक कौशल्ये नाहीत. त्यांनी डिजिटल पायाभूत सुविधा, विश्वासार्ह डेटा, स्थानिक भाषांमधील साधने आणि मनुष्यबळ प्रशिक्षणात वाढीव गुंतवणुकीचे आवाहन केले. अशा गुंतवणुकीमुळे विकसनशील राष्ट्रांना सार्वजनिक सेवांमध्ये सुधारणा करणारे आणि राष्ट्रीय प्राधान्यक्रमांशी सुसंगत असलेले एआय उपाय विकसित करणे शक्य होईल. चीनसह २० हून अधिक देशांनी एआय क्षमता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने संयुक्त राष्ट्रांच्या पाठिंब्याने चालणाऱ्या नेटवर्कसाठी केंद्रे प्रस्तावित केली आहेत.
गुटेरेस यांनी कमी संसाधने असलेल्या देशांना मदत करण्यासाठी 'ग्लोबल फंड फॉर एआय' प्रस्तावित करण्याची योजना जाहीर केली. त्यांनी आंतरराष्ट्रीय सहकार्यासाठी तीन प्रमुख क्षेत्रांची रूपरेषा मांडली: क्षमता वाढवणे, सामायिक सुरक्षा मानके स्थापित करणे आणि पर्यावरणावरील परिणाम कमी करणे. त्यांनी मानवाधिकार आणि आंतरराष्ट्रीय कायद्यावर आधारित एकसमान चाचणी पद्धती आणि सामायिक जोखीम मूल्यांकनाच्या महत्त्वावर भर दिला. शिवाय, त्यांनी यावर जोर दिला की जीवन आणि मृत्यूशी संबंधित निर्णयांवर मानवाचेच नियंत्रण असले पाहिजे.
एआय तंत्रज्ञानासाठी परस्पर सुरक्षा उपाय
महासचिवांनी मुलांना असुरक्षित एआय ॲप्लिकेशन्सपासून वाचवण्याच्या अत्यंत गरजेवर भर दिला. त्यांनी सांगितले की, मुलांना प्रणाली वापरण्याची परवानगी देण्यापूर्वी विकसकांनी तिची सुरक्षितता सिद्ध केली पाहिजे. एआय उत्पादने वर्गखोल्या, घरे किंवा सार्वजनिक सेवांपर्यंत पोहोचण्यापूर्वीच सरकार आणि तंत्रज्ञान कंपन्यांनी संरक्षणात्मक उपाययोजना लागू केल्या पाहिजेत. त्यांनी यावरही जोर दिला की, एआयचा विकास आणि वापर नियंत्रित करणाऱ्या आंतरराष्ट्रीय नियमांना आकार देण्यात प्रत्येक राष्ट्राने भूमिका बजावली पाहिजे.
एआयचा पर्यावरणीय ठसाही वाढत आहे, आणि डेटा सेंटर्स, विजेचा वापर व पाण्याचा वापर यांमुळे शाश्वततेबाबत चिंता वाढत आहे. गुटेरेस यांनी प्रमुख तंत्रज्ञान कंपन्यांना त्यांच्या प्रणालींचे पर्यावरणीय परिणाम, ज्यात ऊर्जेचा वापर, उत्सर्जन आणि पाण्याचा वापर यांचा समावेश आहे, जाहीर करण्याचे आवाहन केले. त्यांनी या कंपन्यांना २०३० पर्यंत अक्षय ऊर्जा स्रोतांकडे वळण्याचे आणि डेटा सेंटरची कार्यक्षमता वाढवण्याचे आवाहन केले. सरकारांनी एआय पायाभूत सुविधांसाठीच्या अक्षय ऊर्जेच्या आवश्यकतांना त्यांच्या राष्ट्रीय हवामान आणि ऊर्जा धोरणांमध्ये समाविष्ट करावे, असेही ते म्हणाले.
जागतिक सुलभता आणि जबाबदार देखरेख
संयुक्त राष्ट्रांनी आंतरराष्ट्रीय संवाद आणि क्षमता-बांधणी उपक्रमांच्या माध्यमातून एआय नियमनातील आपले प्रयत्न वाढवले आहेत. सदस्य राष्ट्रांनी सरकारे, शिक्षण संस्था, उद्योग आणि नागरी समाज यांच्यात सहकार्य सुलभ करण्यासाठी 'एआय प्रशासनावरील जागतिक संवाद' तयार केला आहे. हे व्यासपीठ सुरक्षितता, समान उपलब्धता, मानवी देखरेख आणि जबाबदार नवोन्मेष यांवर चर्चांना प्रोत्साहन देते. गुटेरेस यांनी यावर जोर दिला की, तांत्रिक प्रगतीशी जुळवून घेण्यासाठी, तसेच हक्कांचे संरक्षण आणि सार्वजनिक उत्तरदायित्व सुनिश्चित करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय मानकांमध्ये वेगाने बदल होणे आवश्यक आहे.
शांघाय येथील कार्यक्रमादरम्यान, गुटेरेस यांनी उपलब्धता, सुरक्षितता आणि शाश्वतता या मुद्द्यांना जोडून, त्यांना एका जागतिक धोरणात्मक आव्हानाचे परस्परसंबंधित घटक म्हणून मांडले. त्यांनी निदर्शनास आणून दिले की, एआय आरोग्यसेवा, शिक्षण, अन्न सुरक्षा आणि अत्यावश्यक सार्वजनिक सेवांमध्ये प्रगती करू शकते. तथापि, त्याचा सकारात्मक परिणाम पायाभूत सुविधा, कौशल्ये आणि निर्णय घेण्याच्या व्यासपीठांच्या न्याय्य उपलब्धतेवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. त्यांनी सरकार आणि कंपन्यांना मानके स्थापित करण्यासाठी, शाश्वत ऊर्जेमध्ये गुंतवणूक करण्यासाठी आणि एआय विकासाचा फायदा सर्व प्रदेशांना होईल हे सुनिश्चित करण्यासाठी सहकार्य करण्याचे आवाहन केले.
'संयुक्त राष्ट्रांनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेसाठी न्याय्य जागतिक नियमावलीची मागणी केली' ही बातमी सर्वप्रथम 'यूएई गॅझेट: यूएईच्या बदलांची दैनंदिन नोंद' वर प्रसिद्ध झाली.